Istorijat područja grada Istočno Sarajevo

Današnje područje grada Istočno Sarajevo je bilo naseljeno još u praistoriji, na šta ukazuje veliki broj praistorijskih nekropola (gromile) i gradina na području Glasinca, od kojih su najznačajnije Mala Gradina u Bjelosavljevićima, Gradina Puhovac, Kočev do i Taline.

Po Glasinačkoj visoravni ime je dobila i jedna od najznačajnijih kultura bronzanog i željeznog doba na evropskom kontinentu. To je bila kultura jednog od najvećih ilirskih plemenskih saveza - Auterijata i podeljena je u tri faza (1800 - 800 godine p.n.e.). Ova kultura predstavlja istorijski kontinuitet sa butmirskom neolitskom kulturom (2400 – 2000 godine p.n.e.), čija se nalazišta nalaze u pograničnom području Federacije BiH i Kantona Sarajevo sa opštinom Istočna Ilidža.


Iako je prostor današnjeg grada Istočno Sarajevo bio u sastavu Rimske Imperije, rimski odnosno antički arheološki lokaliteti nisu značajnije zastupljeni. U Srednjem vijeku ovaj prostor je bio u sastavu bosanske srednjovjekovne države. U kasnom srednjem vijeku, u periodu feudalnog partikularizma, krajem 14. i početkom 15. vijeka značajnim dijelom ovog prostora (Glasinac, Prača) upravlja vlastelinska porodica Pavlović, koja je gospodarila dijelom istočne Bosne i Hercegovine. Iz tog perioda i ranije potiču stari gradovi i utvrđenja kao što su Vitanj, Hreljin grad i Stari grad iznad izvorišta Paljanske Miljacke. Stari grad Hodidjed iznad Miljacke bio je pod kontrolom bosanskog kralja i jedan je od prvih gradova u Bosni koji su osvojile Osmanlije.

Na čitavom području su prisutne i brojne nekropole stećaka iz srednjevijekovnog perioda. Najpoznatije nekropole su nekropole stećaka u Vojkovićima, Krupcu i Hreši.

Sa padom Bosne 1463. godine i ovo područje dospjeva pod tursku vlast. Značajniji spomenici iz turskog perioda su bili Selimija džamija u Knežini i Jahijino turbe u Bjelasovićima. Godine 1878. Austro - Ugarska preuzima upravljanje Bosnom i Hercegovinom, pa tako i današnjim područjem grada Istočno Sarajevo. Vojna kasarna u Podromaniji (u sklopu današnjeg kompleksa psihijatrijske bolnice) predstavlja graditeljsko nasljeđe iz ovog perioda.

U periodu građanskog rata, od 1992. do 1995. godine, Pale su bile privremena prijestolnica Republike Srpske. Tu su se nalazile političke i pravne institucije: Vlada i njeni organi, Skupština Republike Srpske i dr. U isto vrijeme tu su se nalazile novinska agencija SRNA, Televizijski studio KANAL S, novine „Javnost“ i „Ognjišta“.

Prva civilna vlast na teritoriji Istočnog Sarajeva formirana je na skupštinskoj sjednici, u zgradi Mjesne zajednice Lukavica, krajem ljeta 1992. godine. U organizaciji Povjereništva Srpske opštine Novo Sarajevo, na čijem je čelu bio predsjednik Predsjedništva Republike Srpske dr Dragan Đokanović, održana je Skupština Opštine Srpsko Novo Sarajevo koju su činili odbornici srpske nacionalnosti Skupštine, predratne sarajevske opštine, Novo Sarajevo. Pozvani odbornici, izabrani su na višečlanačkim izborima 1990. godine, izabrali su ih opštinski Izvršni odbor, a prvi predsjednik Izvršnog odbora postao je Branko Radan.

Građanski rat u Bosni i Heregovini završen je potpisivanjem Dejtonskog sporazuma, 14. decembra 1995. godine, kada je iscrpljenim akterima sukoba konačno data mogućnost da svoje međusobne nesuglasice rješavaju demokratskim putem.