Okrugli sto „Zatiranje i egzodus sarajevskih Srba krajem 20. vijeka“ danas je održan u Rektoratu povodom obilježavanja 30 godina od egzodusa sarajevskih Srba, a u organizaciji Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Instituta istorijskih nauka i Filozofskog fakulteta Pale pod pokroviteljstvom Grada Istočno Sarajevo.
Ministar za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske prof. dr Draga Mastilović istakao je da je borba i žrtva sarajevskih Srba u Odbrambeno-otadžbinskom ratu omeđila granice Republike Srpske, koja je u posljedih 30 godina postajala sve jača i jača.
„Teško je, kroz istoriju, naći primjer da jedan narod tako brani i jednim kolektivnim egzodusom omeđi granice svoje zemlje. Borba i stradanje sarajevskih Srba ne smije se zaboraviti“, rekao je ministar Mastilović, podsjetivši i na stradanje Srba tokom cijelog 20. vijeka.
Poručio je da će to u narednom periodu biti predmet istraživanja, te da će Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske podržati osnivanje dokumentacionog centra pri Institutu istorijskih nauka, koji već ima na desetine hiljada dokumenata o stradanju sarajevskih Srba tokom 20. vijeka.
„Veoma je zahvalno što danas na ovom skupu govore i učesnici događaja, jer će njihova svjedočenja ostati kao istorijski izvor koji će naučnici koristiti u decenijama koje dolaze“, rekao je ministar Mastilović.
Rektor Univerziteta u Istočnom Sarajevu prof. dr Milan Kulić rekao je da je egzodus sarajevskih Srba jedna od najbolnijih tema novije istorije, koja nije bila samo fizičko iseljavanje više od 150.000 ljudi, već i duboko kulturno i identitetsko raseljavanje.
Rektor je podsjetio da je Univerzitet u Istočnom Sarajevu nastao uporedo sa nastankom Republike Srpske i Grada Istočno Sarajevo, naglasivši da su zajedno prolazili kroz iste izazove i teškoće, među kojima je i egzodus Srba iz Sarajeva 1996. godine.
On je istakao da je i sam Univerzitet bio direktno pogođen tim događajima, jer su pojedini fakulteti, kao što je Mašinski fakultet u Vogošći, Muzička akademija i Pravni fakultet koji su se nalazili na Ilidži, nakon Dejtonskog sporazuma ostali u Federaciji BiH, što je Univerzitet dovelo u izuzetno složenu situaciju na liniji razgraničenja.
Rektor Kulić naveo je da su sarajevski Srbi bili među najobrazovanijim dijelovima srpskog naroda u BiH, čemu je značajno doprinio Univerzitet u Sarajevu, podsjetivši da je njegov prvi rektor bio Srbin, doktor Vaso Butozan.
Osnivanje Univerziteta u Istočnom Sarajevu odmah po nastanku Republike Srpske pokazalo da je prepoznat značaj visokog obrazovanja, rekao je rektor Kulić, te dodao da će današnji okrugli sto omogućiti da istaknuti profesori, istoričari i učesnici tih događaja iznesu svoja viđenja i doprinesu boljem razumijevanju tragičnih dešavanja iz 1996. godine.
Vršilac dužnosti direktora Instituta istorijskih nauka prof. dr Mirjana Lukić istakla je da je cilj okruglog stola da se ova izuzetno važna i bolna tema sagleda na naučno utemeljen i odgovoran način, uz doprinos relevantnih stručnjaka iz različitih oblasti.
„Ovo je naš način da se podsjetimo na ono što se dogodilo, da sačuvamo sjećanje, ali i da budućim generacijama ostavimo istinu koju ne smijemo zaboraviti“, naglasila je prof. Lukić.
Predsjednik Skupštine grada Istočno Sarajevo Boško Jugović izrazio je uvjerenje da će okrugli sto „Zatiranje i egzodus sarajevskih Srba krajem 20. vijeka“ doprinijeti formiranju objektivnog i utemeljenog stava o ovoj temi.
„Svaki stanovnik Istočnog Sarajeva, odnosno svaki Srbin, ima svoj stav o egzodusu sarajevskih Srba. Potrebno je naučno stanovište i mislimo da je ovo sasvim dovoljan format i po stručnosti i po svemu ostalom“, poručio je Jugović.
Masovni egzodus sarajevskih Srba počeo je 17. februara 1996. godine iz srpskih sarajevskih opština koje su nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma pripale Federaciji BiH i trajao je gotovo do kraja marta.
Procjenjuje se da je 120.000 do 150.000 Srba napustilo svoje domove u opštinama Ilidža, Ilijaš, Vogošća, Hadžići, Rajlovac, Grbavica i Novo Sarajevo, a jedan od najpotresnijih aspekata bila je ekshumacija i prenošenje posmrtnih ostataka upokojenih na teritoriju Republike Srpske.
