Autorska prava nad naučnim radovima zaštićena su u skladu sa Zakonom o autorskom i srodnim pravima Bosne i Hercegovine. Svaki istraživač automatski stiče autorska prava nad svojim djelom u trenutku nastanka, bez potrebe za posebnom registracijom. Prilikom objavljivanja rezultata istraživanja u časopisima ili zbornicima, dio prava može biti prenesen na izdavača, u skladu sa uslovima ugovora o objavljivanju. U slučaju povrede autorskih prava, istraživač se može obratiti Univerzitetu radi savjeta i podrške.
Istovremeno, istraživači su dužni da poštuju autorska prava drugih. Tekstovi, tabele, grafikoni, fotografije, upitnici i drugi materijali drugih autora ne smiju se preuzimati i koristiti bez odgovarajućeg navođenja izvora, a kada je to potrebno i bez prethodne pisane dozvole nosioca prava (npr. za preuzimanje tabela/slika iz objavljenih radova ili korišćenje zaštićenih instrumenata). Pravilno citiranje i jasno označavanje preuzetih sadržaja predstavlja osnovnu mjeru zaštite od povrede autorskih prava i očuvanja akademskog integriteta.
Autorstvo u naučno-istraživačkom radu treba da odražava stvarni doprinos u nastanku rada. Za autore se, po pravilu, smatraju lica koja su značajno doprinijela osmišljavanju istraživanja, prikupljanju ili analizi podataka, pisanju rukopisa i/ili kritičkom uređivanju sadržaja, te koja su odobrila konačnu verziju rada i prihvataju odgovornost za njegov sadržaj. Posebno je važno izbjegavati neprihvatljive prakse kao što su „poklonjeno autorstvo“ (uvrštavanje lica bez stvarnog doprinosa) ili izostavljanje lica koja su suštinski doprinijela istraživanju.
Značenje pozicija autora na naučnom radu može se razlikovati po naučnim oblastima i časopisu, ali postoje opšte prihvaćena tumačenja da je prvi autor najčešće istraživač koji ima najveći doprinos u radu. Ukoliko su dva autora imala približno jednak ključni doprinos onda se navode kao ko-prvi autori („co-first authors“; „authors contributed equally“ i sl). Srednje pozicije obično pripadaju autorima sa konkretnim, ali užim doprinosima (npr. dio analize, prikupljanje podataka). U mnogim disciplinama, naročito u biomedicinskim i prirodnim naukama, posljednji autor često stariji istraživač ili vođa grupe koji je usmjeravao istraživanje i preuzimao naučni nadzor (u nekim drugim oblastima redoslijed može biti više „konvencionalan“ ili čak azbučni). Autor zadužen za korespodenciju je kontakt osoba koja komunicira sa časopisom tokom podnošenja rada, recenzije i nakon objave i to je najčešće prvi ili poslednji autor. Zbog različitih praksi, najbolje je da istraživački tim na početku jasno dogovori autorstvo, redoslijed i uloge i da, kad je potrebno, to dokumentuje kroz izjavu o doprinosima autora.
Publikovanja naučnih rezultata predstavlja važan korak u izgradnji akademske karijere istraživača. Radovi se mogu objavljivati u različitim vrstama publikacija: zbornicima radova, nacionalnim i međunarodnim časopisima. Preporučuje se da istraživači pažljivo biraju časopise koji su relevantni za njihovu oblast, koji imaju naučni ugled i poštuju etičke standarde publikovanja. Pri izboru je važno provjeriti da li se tema rada uklapa u „Aims & Scope“ časopisa, koje vrste radova časopis prihvata (originalni rad, pregledni rad, case report i sl.), kao i praktične uslove objavljivanja: uputstva za autore, jezik, rokove, prosječno vrijeme recenzije i uobičajene zahtjeve za strukturu i stil rukopisa. Dodatnu vidljivost radova obezbjeđuju časopisi indeksirani u međunarodnim bazama. Na stranici Univerziteta u Istočnom Sarajevu se nalaze dostupni podaci o naučnim konferencijama i naučnim časopisima koje organizuju odnosno izdaju članice Univerziteta i koji su kategorisani od strane Ministarstva za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske, kao i spisak publikacija koje su refererisane u citatnim bazama Web of Science, Scopus i SCIndeks-Srpski citatni indeks.
Posebno treba upozoriti na „predatorske“ časopise koji zloupotrebljavaju proces objavljivanja radi dobijanja finansijske koristi. Pozivi za objavljivanje u „predatorskim“ časopisima se obično dobijaju putem poruka neselektivno poslatih na veći broj adresa elektronske pošte, a sami izdvači obećavaju brzo objavljivanje rada (obično bez ozbiljne recenzije) uz određenu naknadu za objavu (Article Processing Charges – APC) i daju lažne podatke o impakt faktoru časopisa i drugim bibliomterijskim indikatorima. Objavljivanje u ovakvim časopisima može veoma negativno da utiče na karijeru istraživača. U slučajevima kada istraživači imaju neodumice o časopisu u kojem treba da objave svoj rad preporuka je da konsultuju mentora, starijeg kolegu, prodekana za naučno-istraživački/umjetnički rad ili službu odgovornu za naučno-istraživački i umjetnički rad na nivou Univerziteta.
Citatna baza Clarivate, nakon što je godinama koristila statističke podatke časopisa za sastavljanje Indeksa naučnih citata (SCI), počela je da objavljuje Izveštaje o citatima časopisa (Journal Citation Reports, JCR) 1975. godine kao dio Science Citation Index (SCI) i Social Sciences Citation Index (SSCI). JCR pruža kvantitativne alate za rangiranje, procjenu, kategorizaciju i upoređivanje časopisa, a faktor uticajnosti odnosno impakt faktor je jedan od njih. Od izdanja JCR 2023, impakt faktor je proširen za časopise indeksirane u Emerging Sources Citation Index (ESCI) i Arts & Humanities Citation Index (AHCI).
Impakt faktor je mjera učestalosti citiranja rada u određenoj godini i izračunava se dijeljenjem broja citata u tekućoj godini sa izvornim člancima objavljenim u tom časopisu tokom prethodne dvije godine.
Sama vrijednost impakt faktora ne govori dovoljno o tom časopisu, budući da vrijednosti impakt faktora variraju od jedne do druge naučne oblasti. Oblasti sa manjom istraživačkom zajednicom imaće manje objavljenih članaka svake godine i kao rezultat toga mogu imati manje citata po radu i nižu vrijednost impakt faktora. Nasuprot tome, oblasti prirodnih nauka i biomedicine imaju najveće vrijednosti impakt faktora zbog većih istraživačkih zajednica, veće stope objavljivanja, većeg broja koautora i češćih citata. Stoga je najbolje porediti impakt faktor određenog čaopisa u odnosu na impakt faktore ostalih časopisa u istoj naučnoj oblasti odnosno kategoriji.
Plaćanje objavljivanja rada u naučnom časopisu zavisi od politike konkretnog izdavača i modela publikovanja. U mnogim časopisima koji funkcionišu po pretplatničkom (subscription) modelu, autori obično ne plaćaju objavljivanje, jer troškove pokrivaju pretplate institucija i čitalaca. Međutim, kod časopisa koji su otvorenog pristupa (Open Access) često se naplaćuje APC taksa (Article Processing Charge), najčešće nakon prihvatanja rada, kako bi rad bio besplatno dostupan svim čitaocima. Postoje i hibridni časopisi, u kojima je otvoreni pristup opcionalan i plaća se samo ako autor želi da rad bude slobodno dostupan. U pojedinim slučajevima mogu postojati i dodatni troškovi, kao što su takse po broju stranica ili za štampanje slika u boji. Zbog toga se preporučuje da autori uvijek provjere rubrike „Author Guidelines“, „Open Access“ ili „Fees/APC“ na sajtu časopisa prije podnošenja rada.
Univerzitet u Istočnom Sarajevu se nalazi u programu institucionalnog otvorenog pristupa (IOAP) kod međunarodnog izdavača časopisa u otvorenom pristupu MDPI. Svi autori sa Univerziteta u Istočnom Sarajevu imaju popust od 10% na troškove publikovanja (APC). Ovi uslovi važe od 1. novembra 2025. godine. Za korišćenje popusta za objavljivanje radova u MDPI časopisima, autori prilikom slanja rada treba da koriste svoju institucionalnu e-mail adresu. Sistem automatski prepoznaje domen i ponudi odgovarajuće IOAP članstvo, koje je potrebno samo potvrditi. Za dodatne informacije i podršku, autori se mogu obratiti nadležnoj službi/biblioteci fakulteta/akademije/instituta.
Prilikom dijeljenja ili deponovanja naučnog rada važno je razlikovati verzije rukopisa, jer prava i uslovi korišćenja zavise od politike izdavača. Preprint je verzija rada prije recenzije i prihvatanja, Accepted manuscript (postprint) je konačna autorska verzija nakon recenzije i prihvatanja (obično bez izdavačkog preloma i logotipa), dok je Publisher PDF finalna izdavačka verzija objavljena u časopisu (sa prelomom, brojevima stranica, logotipom i sl.). Prije postavljanja rada na lični profil, institucionalni repozitorijum ili druge platforme, preporučuje se da istraživači provjere pravila izdavača o tome koja je verzija dozvoljena za dijeljenje i da li postoji period embarga (npr. određeni broj mjeseci nakon objavljivanja). Ukoliko je dozvoljeno, najčešća praksa je deponovanje Accepted manuscript verzije uz jasno navođenje punog bibliografskog podatka i linka/DOI na objavljeni rad.
Rezultati istraživanja mogu biti predstavljeni široj javnosti putem više kanala. Deponovanjem elektronske verzije naučnih publikacija sa afilijacijom Univerziteta u Istočnom Sarajevu u univerzitetske digitalne repozitorijume povećava se vidljivost i dostupnost rezultata istraživanja, što može doprinijeti većem uticaju i citiranosti radova. Univerzitet u Istočnom Sarajevu je uspostavio institucionalni repozitorijum VASELjENA za publikacije u otvorenom pristupu (naučni radovi, knjige, monografije i drugo), kao i Digitalni repozitorijum doktorskih disertacija, u kojem se trajno čuvaju elektronske verzije odbranjenih doktorskih disertacija.
Pored deponovanja radova u repozitorijume, preporučljivo je da istraživači otvore (ako to već nisu) i redovno ažuriraju lične istraživačke profile, prije svega ORCID, Scopus Author ID, Google Scholar kao druge kako bi njihovi radovi bili lakše pronađeni, pravilno povezani sa autorom i vidljiviji akademskoj i široj javnosti. Uputstva za kreiranje ovih istraživačkih profila dostupna su na internet stranici Univerziteta. Za sistematično evidentiranje rezultata naučnoistraživačkog rada, Univerzitet u Istočnom Sarajevu koristi i sopstvenu platformu eNIR-Evidencija naučnoistraživačkog rada, koja služi za unos, pregled i praćenje naučno-istraživačkih rezultata.
Istovremeno, rezultate je poželjno predstavljati kroz konferencije (poster i usmene prezentacije), a zatim i kroz formate namijenjene široj javnosti, kao što su kratka vijest na sajtu, kratak video, objave na društvenim mrežama, predavanja ili gostovanja u medijima.